به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، امیر روشن روز شنبه در نشست همافزایی و انتقال تجربه تجارت صنایع فرهنگی و خلاق و حضور در بازارهای بینالمللی اظهار داشت: این جهش نشان میدهد هر زمان که قید و بندهای دولتی در مسیر تجارت کاهش یابد و فرآیندها تسهیل شود، بازار واکنش مثبت نشان میدهد و ظرفیتهای صادراتی فعال میشود.
وی با اشاره به اهمیت توسعه صادرات غیرکالایی، گفت: موضوع صادرات خدمات برای سازمان توسعه تجارت از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ بهویژه در حوزههایی مانند صنایع خلاق، دانشبنیان، کالاهای هنری، خدمات کامپیوتری، گردشگری، خدمات فنی و مهندسی و سایر بخشهایی که در آنها سهم کالا کمتر و نقش خدمات پررنگتر است.
این مسئول سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه نخستین گام در این حوزه رسیدن به درک مشترک از مفهوم صادرات خدمات است، افزود: هر فعالیتی که منجر به ورود ارز از منشا خارجی شود، از نگاه سازمان توسعه تجارت میتواند در چارچوب صادرات خدمات تعریف شود. برای نمونه، زمانی که یک آژانس گردشگری، گردشگر خارجی را به کشور جذب میکند و از این مسیر درآمد ارزی ایجاد میشود، این فعالیت نیز نوعی صادرات خدمات محسوب میشود.
روشن با اشاره به سازوکار رسمی شناسایی صادرات خدمات در کشور گفت: در حوزه صادرات خدمات، دو کمیته اصلی شامل کمیته ماده ۱۹ و کمیته ماده ۵ فعال هستند که مرجع تشخیص صادرات خدمات به شمار میروند. اگر فعالان اقتصادی در حوزه خدمات، عملیات صادراتی انجام داده باشند، پس از بررسی و تأیید، برای آنها گواهی صادرات صادر میشود.
وی ادامه داد: بر مبنای این گواهی، ارز حاصل از صادرات خدمات در سامانه جامع تجارت ثبت میشود و نکته مهم این است که صادرات خدمات نه مشمول مالیات میشود و نه مشمول رفع تعهد ارزی؛ موضوعی که امروز یکی از دغدغههای اصلی صادرکنندگان کالایی در کشور است.
ضعف در شناخت بازارهای هدف در حوزه صنایع خلاق
وی یکی از چالشهای جدی صادرات در حوزه صنایع خلاق و دانشبنیان را ضعف در شناخت بازارهای هدف دانست و گفت: تجارت ما در بسیاری از موارد همچنان سنتی است و بیشتر بر تجربه فردی تکیه دارد. درحالیکه تجارت حرفهای در دنیا بر پایه مطالعات بازار شکل میگیرد.
روشن افزود: فعالان حوزههایی مانند بازیهای رایانهای، مُد و لباس، صنایع دستی، کالاهای هنری و سایر بخشهای خلاق، پیش از ورود به بازارهای خارجی باید بازار هدف را بهدرستی مطالعه کنند. بسیاری از شکستها در صادرات به این دلیل رخ میدهد که محصول با ذائقه، فرهنگ و نیاز بازار مقصد هماهنگ نشده است.
معاون سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه صادرات خدمات نسبت به صادرات کالا با پیچیدگیهای کمتری مواجه است، گفت: در صادرات کالا، موضوعاتی مانند استاندارد، قرنطینه، تشریفات گمرکی، سهمیهها و مقررات متعدد وجود دارد؛ اما در صادرات خدمات، بسیاری از این موانع وجود ندارد و مسیر برای فعالیت آسانتر است.
وی در ادامه به ظرفیت صادرات آثار هنری اشاره کرد و افزود: در نشستهایی که با فعالان حوزه هنر و حراج آثار هنری برگزار شده، مشخص شده است که عدد صادرات کالاها و آثار هنری بسیار قابلتوجه است، اما بخش مهمی از این صادرات در آمارهای رسمی ثبت نمیشود.
روشن گفت: یکی از دلایل دقیق نبودن آمارها این است که برخی فعالان حوزه صنایع خلاق، هنری و دانشبنیان از ثبت فعالیتهای صادراتی خود واهمه دارند. برای مثال، آثار تجسمی یا تابلوهای هنرمندان شاخص ممکن است بهصورت موردی و خارج از فرآیندهای آماری جابهجا شوند و همین موضوع باعث میشود آمار واقعی این حوزه بهدرستی قابل پایش نباشد.
تجارت الکترونیک فرامرزی؛ مسیر تازه صادرات خُرد
روشن در بخش دیگری از سخنان خود، تجارت الکترونیک فرامرزی را یکی از محورهای مهم توسعه صادرات دانست و گفت: سازمان توسعه تجارت بهطور جدی در حال پیگیری موضوع تجارت الکترونیک فرامرزی است؛ موضوعی که میتواند بسیاری از مشکلات صادرات سنتی را برای فعالان خرد و کسبوکارهای کوچک حل کند.
وی با اشاره به تجربه پلتفرمهایی مانند آمازون و علیبابا اظهار داشت: در تجارت فرامرزی، دولتها معمولاً سقفهایی برای خرید شهروندان از سکوهای خارجی تعیین میکنند. در این مدل، خریدهای کوچک و شخصی بهعنوان تجارت رسمی و عمده تلقی نمیشود و مشمول بسیاری از محدودیتهای صادراتی و وارداتی نخواهد بود.
این مقام مسئول ادامه داد: بر همین اساس، اگر یک تولیدکننده ایرانی کالایی مانند زعفران، صنایع دستی، اسباببازی یا سایر محصولات را روی یک سکوی الکترونیک در کشور هدف عرضه کند و مصرفکننده خارجی بهصورت خرد آن را خریداری کند، این فرآیند میتواند بهعنوان فروش اینترنتی شخصی و تجارت خرد تلقی شود، نه صادرات عمده کالایی.
روشن، از تهیه پیشنویس مقررات تجارت الکترونیک فرامرزی خبر داد و گفت: پیشنویس این موضوع اصلاح شده و برای تصویب به دولت ارائه شده است. در صورت تصویب، میتوان امیدوار بود مسیر صادرات خرد و فروش محصولات ایرانی در بازارهای هدف از طریق سکوهای دیجیتال تسهیل شود.
